Nhìn mọi người lội ruộng phăm phăm, chúng tôi thật ngại ngùng nhìn lại mình vẫn co ro, xúyt  xoa trong lớp áo dầy như vỏ ốc. Đồng chí Chủ nhiệm HTX DVNN vui vẻ tiếp chuyện chúng tôi, anh cho hay: Vụ xuân 2010, Vũ Tiến gieo thẳng 285/309 ha. Năm nay, khoảng 98% diện tích lúa xuân được bà con áp dụng biện pháp gieo sạ với cơ cấu giống 70-75% lúa chất lượng cao, còn lại là giống thuần năng suất cao. Hộ nào có ruộng ở khu trũng, cũng cố be bờ gieo sạ. Khi hiệu quả được khẳng định bằng thực tế, anh  bảo có ngăn họ vẫn cứ làm. Như vụ mùa 2011, chúng tôi không khuyến khích vì rủi ro cao nhưng họ vẫn gieo sạ 60 ha, tập trung ở thôn Bát Tiên, thôn trưởng đứng ra cam đoan chịu trách nhiệm.

Chỉ cho chúng tôi sân vận động của xã phía đối diện, một cán bộ HTX tiếp lời: Nhiều hộ sân vườn hẹp, để họ áp dụng phương thức gieo cấy mạ non nền đất cứng, có năm, xã bỏ kinh phí hút bùn lên sân này cho dân gieo mạ, mua nilon về quây che, nào tưới bùn, rét che, nắng mở, mất công nhổ mạ, cấy... Vì thế, người dân nơi đây rất hào hứng với việc gieo sạ. Mỗi sào ruộng làm kỹ mất nửa công kéo rãnh, san ruộng,  giảm chi phí sản xuất, giảm ngày công lao động, năng suất lúa lại tăng hơn 5-10%.

Khi chúng tôi hỏi về những khó khăn đang phải tháo gỡ, thật ngạc nhiên khi chủ nhiệm khẳng định: Vụ xuân 2012, có nhiều thuận lợi hơn những vụ trước. Nguồn nước để đổ ải được điều tiết thuận lợi. 80- 85% lấy nước tự chảy giảm chi phí bơm điện. Quỹ thời gian làm vụ xuân năm nay dài hơn, huyện chỉ đạo gieo cấy xung quanh tiết lập xuân. Mọi năm ngày mùng 4, mùng 5 Tết đã xuống đồng gieo cấy lúa, gặp vài đợt rét, quá trình sinh trưởng phát triển bị ảnh hưởng. Khâu làm đất, ngoài hàng chục máy cày cầm tay các hộ mua sắm từ những vụ trước, nay hầu hết các thôn đều có máy cày công suất lớn. 11 thôn có 70 công cụ sạ hàng, vụ xuân 2012 một số thôn lại mua thêm 5 chiếc nữa. Bà con phấn khởi vì toàn bộ lượng thuốc trừ cỏ, thuốc diệt chuột do tỉnh và huyện hỗ trợ 100%.

Do thời tiết mưa lạnh kéo dài từ trước Tết đến nay, HTX cùng đội ngũ cán bộ thôn chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra chặt chẽ khâu ngâm ủ mộng. Căn cứ vào tình hình dự báo thời tiết, Ban chỉ đạo sản xuất vụ xuân của xã bàn bạc, quyết định lùi thời gian gieo sạ 3 ngày để tránh nhiệt độ thấp. Dự kiến từ ngày 15 - 20/2, mọi nhà tập trung ra đồng gieo sạ lúa xuân. Tuy nhiên, đối với vùng gieo mạ mùa, HTX đã đôn đốc các thôn tổ chức sạ xong trước ngày 10/2/2012, dẫn đầu là hai thôn Bát Tiên, Quần Tiên.

Gieo sạ có nhiều ưu việt được khẳng định từ thực tế nhưng không phải xã nào trong huyện cũng áp dụng triệt để phương thức này để giải phóng những người phụ nữ trong mưa rét tái tê  vẫn “chân lội dưới bùn, tay cấy mạ non”. Để thay đổi tập quán từ ngàn đời nay trong phương thức gieo cấy, từ vụ xuân 2009, Vũ Tiến mạnh dạn áp dụng gieo sạ 34% diện tích. Bước đi ban đầu nhiều khó khăn, thử thách:  Đồng đất địa hình cao trũng xen kẽ, hệ thống thủy lợi chưa thực sự đáp ứng yêu cầu sản xuất, dân còn hoài nghi, thiếu tin tưởng. Cấp ủy, chính quyền xã đã tập trung chỉ đạo 11 thôn quy hoạch 11 vùng gieo sạ, thuận lợi điều tiết nước. Xã trích kinh phí mua 29 máy gieo sạ giao cho các thôn cuối năm mới thanh toán tổng số 32 triệu đồng (không phải trả lãi). HTX dịch vụ nông nghiệp mời kỹ sư Trung tâm khuyến nông về chuyển giao kỹ thuật, đồng thời in băng hình hướng dẫn quy trình sạ phát cho các thôn.

Ngoài ra, HTX hỗ trợ thuốc trừ cỏ trị giá 30 triệu đồng. Mỗi thôn lập các tổ từ 3-5 người đong thóc, ngâm ủ, kéo sạ, phun thuốc trừ cỏ cho các hộ trong nhóm. Cán bộ xã phụ trách từng thôn có mặt ngoài đồng lúc kéo sạ, chỉ đạo kỹ thuật, động viên bà con. Sau 3 năm, hầu hết các hộ gia đình đã thuần thục kỹ thuật ngâm ủ mộng, sạ hàng, trừ cỏ. Bà con đúc rút những kinh nghiệm từ thực tế sản xuất : So với cấy lúa, ruộng cần bừa kỹ, san phẳng, làm rãnh thoát nước xung quanh bờ. Ruộng có diện tích lớn làm thêm rãnh ở giữa để thoát nước, không để vũng nước trên mặt ruộng vì khi phun thuốc trừ cỏ (sau ngày thứ 2 gieo sạ), thuốc đọng trên mặt nước làm cho mộng mạ không thoát ra khỏi mặt nước dễ bị chết. Khâu chăm bón lượng phân bón tăng 15-20% so với cấy. Lúa vào giai đoạn cuối đẻ nhánh cần tháo cạn nước mặt ruộng chỉ để đủ độ ẩm cho rễ cây ăn sâu xuống đất. Khi lúa bước sang phân hóa đòng mới cho nước vào để cây làm đòng, trổ bông...

Phấn đấu giành vụ xuân thắng lợi, xã đã tổ chức họp các trưởng thôn thống nhất lịch đổ ải phục vụ chiến dịch làm đất. Khâu vệ sinh đồng ruộng, bắt ốc bươu vàng và diệt chuột trước khi sạ được các thôn thực hiện triệt để. Để bảo đảm kế hoạch sản xuất, trong chiến dịch thủy lợi đông xuân 2011 -2012, toàn xã đã đào đắp 8.060 m3, cơ bản hoàn chỉnh hệ thống giao thông, thủy lợi nội đồng theo tiêu chí nông thôn mới.

Bài, ảnh: Bảo Linh